X
تبلیغات
رایتل

پزشکان یک خانواده اند

اظهارات دکتر مرندی

 مرندی: من هفته پیش در یکی از استانهای که این برنامه اجرا شد، بودم، نماینده‌های استانهای  همجوار هم بودند،می‌گفتند، پزشک خانواده نشسته توی مطب، کتابش هم زیر بغلش، کتاب می‌خواند که متخصص شود. این پزشک هدفش کتاب خواندن و قبول شدن در امتحان تخصص است. این طوری که سلامت مردم ارتقا پیدا نمی‌کند.

مرندی: روز اول که خانم دکتر آمد و حتی قبل از آن به او گفتم که اصل را به طبقات محروم جامعه بگذارند و بقیه مسائل فرع باشد. اما این قدر وزارت بهداشت مسائل و فشارهای مختلف دارد و روزمرگی در آن هست که ممکن است نتواند به این اصل برسد اما متأسفانه به این مسئله توجه نشد و تقویت نشد و شاید هم با نوع پزشک خانواده که در جامعه تبلیغ می‌شود به سمت اضمحلال می‌رود.

پزشکان خانواده ما در حال حاضر با وجود تبلیغاتی که می‌شود برای این کار آماده نیستند و لازم است، برنامه آموزش پزشکی کشور در این مسیر تغییر کند و به سمت پیشگیری و بهداشت برود و در این زمینه مسئولیت پیدا کنند نه فقط اینکه دنبال دارو نوشتن و تجهیزات مصرف کردن باشند ولی متأسفانه نه آموزش پزشکی کشور اصلاح شد و نه این پزشکان که می‌خواهند پزشک خانواده بشوند در این زمینه آموزش خاصی دیدند.

گوشه‌ای از کار پزشکان خانواده باید درمان باشد اما این توصیه فراموش شد. ما باید کاری کنیم که سلامت گسترش پیدا کند. درمان یعنی اینکه بگذاریم مردم بیمار که شدند، حداکثر توانمان را بگذاریم که نمیرند. در این صورت خیلی اگر موفق باشیم تازه می‌توانیم آنها را برگردانیم به روز اولشان. در حالی که تمام تلاش ما مسئولان سلامت باید این باشد که اولاً مردم مریض نشوند. دوم اینکه کاری کنیم که سطح سلامت مردم هر روز بالاتر و بالاتر برود. اما وضعیتی که الان با آن درگیر هستیم این است که خیلی از مردم به خاطر بیماری از بین می‌روند و از هستی ساقط می‌شوند.

فارس: منظورتان این است که پیگیری برنامه پزشک خانواده اشتباه بود؟

مرندی: پزشک خانواده نباید محور باشد، مراقبتهای بهداشت اولیه باید هدف اصلی باشد، پزشک خانواده وسیله است، اما الان مثل اینکه پزشک خانواده شده اصل و هر کاری دیگری که می‌توان انجام داد شده فرع.

فارس: البته هنوز که اجرا نشده.

مرندی: حالا هر وقت که اجرا شود، ولی این برنامه مهم است که محورش سلامت و بهداشت باشد، نه اینکه...

فارس: یعنی به جای پزشک خانواده باید برنامه بهداشت خانواده را اجرا کنیم؟

مرندی: نه،‌باید برنامه سلامت جامعه داشته باشیم. اما حالا پزشک توی مطبش می‌نشیند، تا بیمار مراجعه کند و برایش نسخه بنویسد، اصالت و رسالت پزشک خانواده، دارد این کار می‌شود، بقیه کارها فرع می‌شود. حتی اعلام کرده‌اند که مطبها محل خدمت پزشک خانواده است، مطب که نمی‌تواند رسالت بهداشت و سلامت را اجرا کند

 

.

فارس: ولی مسئولان وزارت بهداشت اعلام می‌کنند که طبق قانون مصوب مجلس این برنامه را اجرا می‌کنند.

مرندی: من از این برنامه حمایت می‌کنم و معتقدم که این برنامه باید اجرا شود اما عرض من این است که کار پزشک چه در دوران تحصیل و چه بعدش و چه نظارتی که بر کارش می‌‌شود و حقوقی که دریافت می‌کند باید بر اساس پیشگیری و بهداشت باشد.

فرض کنید که من جراح هستم. نباید هر وقت که تشخیص دادم شکم مردم را پاره کنم به من پول بدهند؛ باید مشخص شود که این کار چقدر به بالارفتن سلامت مردم کمک می‌کند و درآمدم بر مبنای پیشگیری و بهبود سلامت مردم باشد. باید به پزشک خانواده یاد بدهیم که تو مسئول بیمار نشدن و سلامت مردم هستی و بعد مسئول درمان بیماران. اگر این پزشک توانش را روی مراقبت اولیه نگذارد و فقط درمان کند، مردم ما سالم‌تر نمی‌شوند، اثرات کار بهورز روستا نیز از بین می‌رود چون تمرکز سیستم شده روی این کار که درمان است.

پزشک خانواده باید جزئی از یک تیم باشد نه کل تیم و تمام جایگاههای این تیم باید تعریف شده باشد و این پزشک باید تیم را هدایت کند.

فارس: و این جایگاهها تعریف نشده است؟

مرندی: این جایگاهها برای پزشک تعریف نشده است و پزشک برای این کارها و هدایت تیم سلامت تربیت نشده است. یعنی زمانی که خود من نفهمم که بهداشت چیست، پیشگیری چیست، ارتقای سلامت مردم چیست و فقط یاد گرفته‌ام ویزیت کنم و نسخه بنویسم، اتفاق جدیدی نمی‌افتد.

فارس: و این کار بلند مدتی است و طی دو سه سال اجرا نمی‌شود.

مرندی: بله، یک شبه که نمی‌شود اما وقتی اجرای آن شروع شود، نشان داده می‌شود که تغییری رخ داده است و البته باید ارزیابی شود که شبکه سلامت مردم آیا در راستای اهداف تعیین شده کار می‌کند یا خیر، مثلاً خانه بهداشت و لوازم مورد نیازش هست، آیا بهورز یا پزشک کاری که به او محول شده است را انجام می‌دهد یا کار دیگری می‌کند. ممکن است 10 سال یا 20 سال طول بکشد تا به اهداف برسیم و شاخصها اصلاح شود.

فارس: یعنی وعده اجرای دوساله این برنامه اشتباه بود؟

مرندی: قطعاً مسئولان قصد خدمت داشتند و قصد اجرای قانون و اجرای برنامه پزشک خانواده را داشتند، هیچ کار غیر عادی در آن نمی‌بینم، کارشان درست بود، تنها نقدی که من به آن دارم این است که مراقبتهای اولیه سلامت که اهداف جهانی است و آمریکا و اروپایی هم به آن سمت حرکت می‌کنند؛ به جای طب فوق تخصصی، ما هم اگر این هدف را دنبال نکنیم، متأسفانه اصل کار زیر سوال می‌رود. هدف مراقبتهای اولیه سلامت است.

فارس: این هدف گم شده بود؟

مرندی: بله،‌ این هدف گم شده بود و گرنه همه کارشان درست بود.

فارس: پزشکان خانواده می‌نشستند و فقط ویزیت می‌کردند؟

مرندی: من هفته پیش در یکی از استانهای که این برنامه اجرا شد، بودم، نماینده‌های استانهای همجوار هم بودند،می‌گفتند، پزشک خانواده نشسته توی مطب، کتابش هم زیر بغلش، کتاب می‌خواند که متخصص شود. این پزشک هدفش کتاب خواندن و قبول شدن در امتحان تخصص است. این طوری که سلامت مردم ارتقا پیدا نمی‌کند. اگر کلی پول هزینه کنیم برای اینکه پزشک متخصص شود که به هدف برنامه نمی‌رسیم.

فارس: اینکه می‌گویند، برنامه پزشک خانواده عجولانه اجرایی شد را قبول دارید؟

مرندی: تنها نقدی که من به این برنامه دارم این است، پزشکی که می‌خواهد این کار را انجام دهد، مسلط به این کار نیست، نه عجولانه بود، نه هیچی، از زمان خیلی قبل. از زمانی که من مسئول بودم، پزشک خانواده جزو تیم شبکه بهداشت بود اما آن موقع ما پزشک نداشتیم.

فارس: با همین عنوان پزشک خانواده؟

مرندی: نه با عنوان پزشک اما مرکز بهداشتی و درمانی شهری و روستایی را در شبکه داشتیم. که باید تعدادی پزشک می‌بودند تا رهبری کار را به عهده بگیرند و دیدن مریضهای ارجاعی از بهورز و غیره را به عهده بگیرند. این جزو برنامه بود اما ما کلاً 12 تا 14 هزار پزشک در کشور داشتیم به همین خاطر بود که شروع کردیم به پزشک تربیت کردن. تعداد پزشک پاکستانی و بنگلادشی در کشور بودند که فارسی هم بلد نبودند، چه برسد به اینکه در شبکه کار کنند. این چیز جدیدی نیست.

هر وزیر جدیدی که می‌آید از صفر شروع می‌کند

هر وزیری که آمده هم تا جایی در این مسیر کار کرده است. اما اشکال کار این است که هر وزیری که آمده 3 یا 4 سال طول می‌کشد که به کار مسلط شود، بعد هم که به کار مسلط شد،می‌رود. نفر بعدی که می‌آید از صفر شروع می‌کند. منتهی شما یک وقت اجزا یک تیم را دارید مثل، بهروز، پرستار،ماما، پزشک که مانند اجزای یک دست هستند اگر یک وقت یکی از این اجزا مثلاً انگشت شست را اصل قرار دادید و نقش بقیه را کمرنگ کردید، دست کارکرد خودش را از دست می‌دهد.

فارس: پس اشکال در نگاه به این برنامه و تعیین اولویت است؟

مرندی: اگر شناخت درست را به پزشک در دوران تحصیل در دانشکده یا بعد از آن ندهیم و به او نگوییم که به این عملکرد تو برای سلامت مردم حقوق می‌دهیم، نمی‌توانیم به هدف برسیم.

فارس: و برنامه به بیراهه می‌رود.

مرندی: بله و اگر این کار را نکنیم تمام دستاوردهای شبکه بهداشتی کشور در این سالها داغون می‌شود. همان خدمات اولیه سلامت که شاخصهای کشور را را بالا برد هم از دست می‌رود.

اگر من به این برنامه نقد داشته باشم. فقط همین است، چون این برنامه از زمان خود من شروع شد. و گرنه پزشک خانواده جزئی از این برنامه است منتها ما این جزء را آن قدر گنده کردیم که سیستم فراموش شده است. هدف مراقبت سلامت نه کار درمانی صرف. کار درمانی صرف یعنی اتلاف اعتبارات و از بین بردن شاخصهایی که مایه افتخار کشور ماست. هر کدام از ما که مسئول می‌شویم باید محور کار را پیشگیری بگذاریم.